Geschiedenis in het kort

De trappisten van Sion

Geschiedenis in het kort

De kloosterorde van de cisterciënzers bestaat al bijna duizend jaar. De naam komt van het Franse plaatsje Cîteaux (in de buurt van Dijon), waar in 1098 een abdij gesticht werd door een groepje benedictijnse monniken. Zij hadden hun eigen klooster verlaten om God te zoeken in grotere eenzaamheid en armoede en vonden een open plek in het bos van Cîteaux (‘Cistercie’, in het Latijn) om hun idealen uit te leven.

Vanaf het begin van de twaalfde eeuw werden in Frankrijk en later heel Europa nieuwe cisterciënzer gemeenschappen gesticht, met name door de inzet van Bernard van Clairvaux. Vanaf 1125 ontstonden ook vrouwenkloosters. Op het hoogtepunt van haar bestaan had de orde negenhonderd kloosters. Het duurde niet lang voordat de cisterciënzers de machtigste en invloedrijkste orde in de kerk waren. Doordat hij de nadruk legde op puurheid en armoede, fungeerde Bernard van Clairvaux in die dagen – en in de vele eeuwen erna – als het geweten van de kerk.

In de zeventiende eeuw ontstond er vanuit het cisterciënzer klooster van La Trappe een beweging die vond dat de cisterciënzers te ver van de oorspronkelijke, strenge idealen afgeweken waren. Deze groep zou eind negentiende eeuw een strengere variant van de cisterciënzer spiritualiteit beginnen: de cisterciënzers van de strikte observantie, ofwel: de trappisten, genoemd naar het klooster waar deze hervorming ontstond.

Nederland

Rond 1165 werd het eerste cisterciënzer klooster in Nederland gesticht: Klaarkamp in Friesland. Vanuit dit klooster werd een aantal kloosters in de omgeving gesticht. Klaarkamp bezat en bewerkte land op Schiermonnikoog.

De lekenbroeders van dit klooster droegen grijze pijen. Zo ontstond de naam Schiermonnikoog, wat letterlijk betekent: eiland van de grijze monniken. ‘Schier’ betekent grijs, ‘oog’ is verwant aan de ei-klank in het woord eiland. Het klooster verloor al zijn bezittingen toen Friesland in 1580 protestants werd. Dit betekende het einde van de aanwezigheid van de monniken op Schiermonnikoog.

Tegenwoordig zijn er in Nederland nog altijd meerdere ‘trappistenkloosters’: cisterciënzer priorijen, kloosters en abdijen, zowel voor mannen als vrouwen. In België zijn enkele trappistenabdijen beroemd geworden om hun bieren, zoals Westmalle, Westvleteren, Chimay en Orval.

Abdij Sion

Het meest noordelijke klooster met een cisterciënzer oorsprong in Nederland is Abdij Sion in Diepenveen bij Deventer. In 1883 arriveerde hier een groep trappisten vanuit de Achelse Kluis, dat op de grens van Noord-Brabant en België lag. In 1890 werd de neogotische kerk gebouwd. De huidige communiteit wordt gevormd door abt Alberic Bruschke en zijn medebroeders. Bruschke pleit, naar goed trappistengebruik, voor een terugkeer naar stilte en beslotenheid voor de communiteit.